Archeologische site Ollantaytambo

Wat de site is

De archeologische site van Ollantaytambo wordt meestal een fort genoemd, en die naam bleef hangen door wat hier tijdens de Spaanse verovering gebeurde. Archeologen wijzen erop dat het meeste wat bewaard is gebleven ceremonieel en agrarisch is, dus het wordt beter begrepen als een koninklijk landgoed en tempelcomplex met een verdedigbare ligging. Het klimt tegen de noordelijke helling van de vallei, direct boven het stadje Ollantaytambo, op ongeveer 2.790 m.

Aan de Inca-keizer Pachacuti wordt de herbouw van de plek in de vijftiende eeuw toegeschreven, nadat hij de nederzetting die hier al lag had veroverd. Veel van het werk bleef onvoltooid toen de Inca-staat in een burgeroorlog en daarna in de verovering terechtkwam. Juist dat onvoltooide maakt het interessant: je ziet blokken die op hun plaats zijn gesleept maar nooit zijn bijgewerkt, en muren die abrupt ophouden.

Een korte geschiedenis: de slag die de Inca's wonnen

Toen de Spanjaarden Cusco innamen, trok de Inca-heerser Manco Inca zich terug in Ollantaytambo en maakte er een bolwerk van. Een Spaanse troepenmacht onder leiding van Hernando Pizarro kwam de vallei op en viel de terrassen aan; de verdedigers lieten stenen en pijlen op de ruiters regenen en zetten de vlakte beneden onder water. De Spanjaarden trokken zich terug. Het was een van de weinige duidelijke Inca-overwinningen tijdens de verovering.

Het succes was van korte duur. De Spanjaarden keerden in groter aantal terug en Manco trok zich dieper de bergen in, richting Vilcabamba. Ollantaytambo werd daarna aan een Spaanse kolonist gegeven, en het stadje bleef bewoond, en daardoor bestaat het Inca-stratenplan nog steeds.

De terrassen die je beklimt waren dus zowel een akker als een slagveld, en gidsen vertellen het verhaal vaak aan de voet van de trap. De data verschillen enigszins per bron, dus controleer het exacte jaartal zelf.

De terrassen en de klim

De ingang leidt je omhoog via een lange reeks landbouwterrassen, gebouwd van gehouwen steen en zo hoog dat elke trede echte inspanning kost. De terrassen dienden niet alleen om gewassen te telen: ze stabiliseren de berghelling, en hun gebogen opzet volgt bewust het verloop van de helling. Aan de zijkanten lopen enkele trappen tussen de niveaus.

De klim zelf duurt maar een paar minuten, maar de treden zijn hoog en de lucht ijl. De meeste mensen stoppen halverwege om op adem te komen, wat normaal is, zelfs voor fitte bezoekers in hun eerste dagen op hoogte. Ben je net aangekomen uit Lima of Cusco, ga dan langzaam en lees eerst over hoogteziekte.

Let bij de voet op het Bad van de Prinses, een kleine uitgehouwen fontein met een waterkanaal, en op de verzonken onderste terrassen waar werd geplant. Water werd over de site gevoerd via stenen kanalen, en sommige stromen nog steeds.

Zonnetempel en de Muur van de Zes Monolieten

Boven aan de terrassen staat de onvoltooide Zonnetempel, de reden waarom de meeste mensen omhoog klimmen. Het middelpunt is de Muur van de Zes Monolieten, zes enorme platen roze rhyoliet naast elkaar, verbonden door smalle stenen stroken. De blokken zijn gigantisch en ze sluiten zo strak op elkaar aan dat je de zorg ziet die erin is gestoken.

De steen komt niet van de heuvel zelf. Hij werd gewonnen bij Kachiqhata, aan de overkant van de vallei, enkele kilometers verderop, en hierheen gebracht met hellingbanen, rollers en grote ploegen arbeiders. Sommige blokken bleven onderweg liggen en staan bekend als de vermoeide stenen.

Neem de tijd voor de details: de T-vormige inkepingen, de bewerkte oppervlakken en de manier waarop de muur werd opgezet voordat hij werd afgewerkt. Vergelijk het metselwerk met Sacsayhuamán boven Cusco als je beide bezoekt.

De voorraadhuizen en de overkant van de vallei

Kijk vanaf de tempel over de vallei van de Patacancha naar de heuvelrug Pinkuylluna, waar kleine stenen gebouwen hoog boven het stadje staan. Het zijn Inca-voorraadhuizen (*qollqas*), met opzet op een koude, winderige rug geplaatst: de tocht en de lage temperatuur hielpen graan en ander voedsel te bewaren.

Je kunt ernaartoe lopen via een apart pad vanuit het stadje, zonder door de hoofdingang van de site te gaan, al moet je vooraf de actuele ticketregels controleren. Het pad is steiler en minder goed onderhouden dan de hoofdtrap, maar de beloning is een close-up van de ruïnes en het stadje van bovenaf, meestal met minder mensen.

Vanaf de hogere terrassen zie je ook de groeve aan de overkant van de vallei en de lijn die de stenen volgden. Het uitzicht helpt te begrijpen waarom de Inca's deze vernauwing van de vallei kozen: wie haar in handen had, beheerste de route naar Machu Picchu en het lagere regenwoud.

Tickets, timing en drukte

De toegang tot de site is meestal gedekt door het Boleto Turístico del Cusco, het ticket voor meerdere sites dat in Cusco wordt verkocht en meerdere monumenten in de Heilige Vallei omvat. Of je een apart ticket alleen voor deze site kunt kopen, welke opties er bestaan en hoelang elk geldig is, is door de jaren heen veranderd, dus controleer het bij de ingang of bij het toeristenbureau van Cusco.

Ook de openingstijden veranderen met het seizoen en met feestdagen. De site is dagelijks open, maar controleer de tijden ter plaatse.

De drukte volgt de treinen. Touringcars arriveren vanaf de late ochtend, en dan worden de onderste terrassen en het tempelgebied druk. Kom je bij opening, dan heb je de trap voor jezelf en zachter licht op het metselwerk. Ook de late middag is rustiger, al valt er vroeg schaduw op de helling.

Combineren met treinen en andere stops

Omdat de treinen naar Machu Picchu vanuit Ollantaytambo vertrekken, passen veel bezoekers de site rond hun vertrek in. Praktisch is om 's ochtends te klimmen als je trein 's middags gaat, of op de dag dat je terugkomt. Neem je een vroege trein, plan dan niet in om eerst de ruïnes te zien; bewaar het voor het andere uiteinde van de reis. Zie treinen naar Machu Picchu voor hoe de vertrekken werken.

Twee uur ter plaatse is een realistisch minimum, en het is makkelijk langer te blijven voor de geschiedenis en het uitzicht. Voeg de voorraadhuizen van Pinkuylluna toe voor een grotere halve dag.

De site combineert goed met Moray en de zoutpannen in een volledige tour door de Heilige Vallei, of je kunt hem zelfstandig te voet doen. Voor de plek in de bredere regio, zie het overzicht van de Heilige Vallei.

Praktisch advies

Draag schoenen met goede grip, want de stenen treden zijn versleten en glad na regen, en neem water, zonbescherming en een extra laag mee. Er is weinig schaduw en de zon is fel op het middaguur in het droge seizoen. De regenmaanden, grofweg november tot en met maart, brengen buien in de middag en een groenere helling.

Een gids is op deze site het overwegen waard, omdat veel van het interessante zit in de verhalen achter de stenen en niet op informatieborden. Spreek prijs en duur af voordat je begint, en controleer bij de ingang de licentie van een gids.

Trekkers die van de Inkapad komen of ernaartoe gaan, zien dragers en groepen door het stadje trekken. Blijf op de gemarkeerde paden, klim niet op de muren en neem geen stenen of stukken van de ruïnes mee.