Huchuy Qosqo, po keczuańsku "Małe Cusco", to inkaska posiadłość królewska na wysokim grzbiecie nad wsią Lamay, na wysokości około 3650 m n.p.m. Do ruin nie prowadzi droga: dochodzi się pieszo, stromo z Lamay w około trzy godziny albo długą jednodniową lub dwudniową trasą z Tambomachay lub Tauca. Za wysiłek nagradza wielką halą, tarasami, systemem wodnym i prawie brakiem tłumów, ale to prawdziwa wędrówka na wysokości, a nie przystanek wycieczki autokarowej.
Mapa
Czym jest Huchuy Qosqo
Huchuy Qosqo to stanowisko archeologiczne z budynkami z kamienia i cegły suszonej, w dystrykcie Lamay, w prowincji Calca, na północ od Cusco. Leży około trzech kilometrów na zachód od Lamay i znacznie wyżej, na wysokości około 3650 m n.p.m., na ostrodze patrzącej w dół na Świętą Dolinę Inków. Nazwa znaczy "Małe Cusco", a zapisana inkaska nazwa to Kakya Qawani.
To nie jest miasto ceremonialne ani twierdza na wzór Ollantaytambo, lecz posiadłość królewska: wiejska rezydencja ze spichlerzami, polami i robotnikami, utrzymująca władcę i jego rodzinę. Dlatego to dobre miejsce, by zrozumieć, jak działała gospodarka Inków, i powód, dla którego czuje się tu zupełnie inaczej niż w bardziej znanych ruinach na dnie doliny.
Ponieważ dociera się tu tylko pieszo, stanowisko jest ciche. Wiele dni możesz spotkać tylko dozorców i kilka grup pieszych. Nie licz na kawiarnie, toalety w każdym zakątku ani tablice w kilku językach.
Krótka historia
Kronikarze, zwłaszcza Pedro de Cieza de León, przypisują posiadłość ósmemu władcy Inków, Wiracoczy (Viracocha), panującemu na początku XV wieku, a budowę zwykle umieszcza się około 1420 roku. Archeolodzy zauważają, że ludzie żyli na tym grzbiecie przed Inkami, a daty radiowęglowe sugerują, że budowa trwała aż do przybycia Hiszpanów.
Znana opowieść głosi, że gdy Chankowie zagrozili Cusco, Wiracocza wycofał się do Huchuy Qosqo, a jego syn Pachacuti obronił stolicę, przejął władzę i stał się władcą, który rozpoczął inkaską ekspansję. Szczegóły traktuj jako tradycję zapisaną po podboju, a nie ustalony fakt.
Po podboju stanowisko splądrowano, a według źródeł wykorzystanych przez Wikipedię Gonzalo Pizarro spalił tu mumię Wiracoczy około 1534 roku. Później Hiszpanie użytkowali posiadłość jako grunty rolne i zmienili część budowli, m.in. powiększyli zbiornik. Ta wielowarstwowa przeszłość to część tego, co widzisz: inkaskie mury, późniejsze ponowne użycie i krajobraz, który na obrzeżach nadal jest uprawiany.
Wycieczki i atrakcje
Do zarezerwowania online, wybrane na podstawie opinii podróżnych.
-
Od €107 za osobę
Święta Dolina
Prywatna wycieczka po Świętej Dolinie w swoim tempie
-
Od €107 za osobę
Święta Dolina
Wycieczka z Ollantaytambo do Moray, Maras i Chinchero
-
Wycieczka jednodniowa Od €54 za osobę
Święta Dolina
Wycieczka quadem do Moray i Maras z Cusco, z degustacją
-
Od €65 za osobę
Święta Dolina
Półdniowa wycieczka do Maras i Moray z Ollantaytambo
Co zobaczysz na miejscu
Rdzeniem ruin jest grupa prostokątnych budynków, wiele z wysokimi trapezowymi drzwiami i niszami typowymi dla inkaskiej architektury, a miejscami z dwiema kondygnacjami. Największy to kallanka, wielka hala o długości około 40 m, najczęściej fotografowana budowla. Obok otwarta esplanada daje poczucie przestrzeni stworzonej na zgromadzenia.
Pod głównym zespołem schodzą ku dolinie tarasy, a jeszcze niżej stoją odnowione spichlerze (qolqas) zbudowane z systemem wentylacji, by utrzymać chłód przechowywanego jedzenia. Woda miała tu znaczenie: wyłożony kamieniem kanał irygacyjny długości kilkuset metrów doprowadza ją na stanowisko, są też fontanny i duży zbiornik. Przyjrzyj się samej kamieniarce, w której precyzyjnie dopasowane bloki sąsiadują ze skromniejszymi murami z cegły suszonej.
Najlepsze widoki rozciągają się znad krawędzi tarasów, w dół na Lamay i w poprzek na ośnieżone szczyty zamykające dolinę. Zaplanuj na miejscu godzinę lub dwie, dłużej, jeśli chcesz fotografować albo po prostu posiedzieć.
Trasa 1: z Lamay w górę
Najkrótsza droga zaczyna się w Lamay, małym miasteczku na dnie doliny między Pisac a Calca, na wysokości około 2900 m n.p.m. Polna droga wychodzi z miasta i wspina się serpentynami; zwykła rada to przeznaczyć około trzech godzin na strome podejście i nieco mniej na zejście. Blisko szczytu droga kończy się przy punkcie widokowym, a krótki spacer obok domów rolników prowadzi do wejścia.
Ta trasa jest krótka na papierze, ale wymagająca w praktyce. Zyskujesz około 700 m wysokości na kilku kilometrach, w słońcu i przy niewielkim cieniu. Ma sens jako wycieczka jednodniowa z doliny lub z Cusco, jeśli jesteś już zaaklimatyzowany, i to tędy wraca większość osób, które weszły z drugiej strony.
Zaplanuj czas tak, byś wchodził rano, a nie w południe, i zostaw dość światła dziennego na zejście. Zabierz całą potrzebną wodę, bo nie licz na to, że kupisz ją na szlaku. Powrót do Cusco z Lamay odbywa się busami lub autobusami jeżdżącymi główną drogą doliny, a aktualne opcje potwierdź na miejscu w Lamay.
Trasy 2 i 3: długie podejścia
Dłuższa droga zaczyna się w pobliżu Tambomachay, na skraju Cusco, jednego z przystanków opisanych w artykule o stanowiskach inkaskich w okolicy Cusco. Opisy podają około 17-19 km, z przełęczą na wysokości około 4300 m i końcowym zejściem do ruin. W jeden dzień to długa trasa, często szacowana na sześć do ośmiu godzin, więc wielu wędrowców dzieli ją na dwa dni i biwakuje lub załatwia nocleg blisko stanowiska. Szlak przecina wysoką punę, mija jeziora i prowadzi odcinkami inkaskiego brukowania, a niektóre fragmenty trudno znaleźć, więc rozsądny jest pobrany ślad GPS lub przewodnik.
Trzecie podejście zaczyna się w Tauca, po stronie Chinchero, niedaleko jeziora Piuray. Zwykle opisuje się je jako cztery do sześciu godzin z wysoką przełęczą na wysokości około 4400 m, a większość drugiej połowy to zejście. Ponieważ oba starty leżą wysoko, nadają się dla tych, którzy spędzili już kilka dni w Cusco.
Na każdej z tych tras wędrowcy zwykle kończą, schodząc do Lamay ostatniego ranka. Jeśli nie chcesz tego organizować, zobacz opcje z przewodnikiem w artykule o wycieczkach po Świętej Dolinie, a przed rezerwacją przeczytaj jak wybrać agencję trekkingową.
Wysokość, pogoda i bezpieczeństwo
Huchuy Qosqo leży wyżej niż jakiekolwiek miasteczka na dnie doliny, a podejścia wznoszą się jeszcze wyżej. Spędź co najmniej kilka nocy w Cusco lub w dolinie, zanim spróbujesz, i przeczytaj wskazówki o chorobie wysokościowej oraz aklimatyzacji przed trekkingiem. Podejście z Lamay jest krótkie, ale strome, a osoby, które czują się dobrze w mieście, potrafią złapać zadyszkę już po godzinie.
Pora sucha, mniej więcej od maja do września, to rozsądny czas: czyste niebo, zimne noce i najpewniejsze ścieżki. W porze deszczowej, mniej więcej od listopada do marca, ścieżki robią się błotniste i śliskie, chmury zasłaniają widoki, a wysokie przełęcze mogą przynieść zimny deszcz lub grad. Popołudniowa pogoda zmienia się szybko o każdej porze roku.
Zabierz warstwy ubrań, kurtkę przeciwdeszczową, ochronę przeciwsłoneczną, czapkę, dość wody na całe podejście i dobre obuwie; pełniejszą listę znajdziesz na stronie o sprzęcie trekkingowym. Nie idź odsłoniętymi odcinkami nocą i powiedz komuś w hotelu, dokąd idziesz i kiedy planujesz wrócić.
Bilety, dostęp i dla kogo
Huchuy Qosqo opisywano w przewodnikach i źródłach internetowych jako miejsce z własną niewielką opłatą za wstęp, pobieraną przez dozorców mieszkających koło bramy, a nie jako część głównego biletu turystycznego Cusco. Podawane kwoty i zasady różnią się między źródłami, więc zabierz trochę gotówki w solach i nie zakładaj terminala kart. Aktualne ustalenia sprawdź u organizatora wycieczki, w hotelu lub w lokalnym biurze przed wyjściem.
Stanowisko pasuje piechurom, którzy lubią cichy, uczciwie męczący dzień i interesują się inkaskimi posiadłościami, a nie tylko słynnymi zabytkami. Jest złym wyborem dla osób z ograniczoną mobilnością, problemami z kolanami przy stromych zejściach lub napiętym planem bez czasu na aklimatyzację. Rodziny ze starszymi dziećmi, które już chodzą po górach, poradzą sobie z trasą z Lamay, jeśli tempo będzie wolne.
Ci, którzy chcą inkaskiej atmosfery bez wspinaczki, mogą zamiast tego odwiedzić ruiny Pisac, do których dojeżdża się drogą, lub okrągłe tarasy Moray.
Połączenie z resztą doliny
Wędrówka do Huchuy Qosqo zajmuje większość dnia, więc potraktuj ją jako główne wydarzenie, a resztę planu zostaw lekką. Lamay to wygodna baza, a noc w dolinie przed wędrówką pomaga w aklimatyzacji; obszary i opcje znajdziesz w artykule gdzie nocować w Świętej Dolinie.
Jeśli idziesz z Cusco dwudniową trasą, naturalnie łączy się to z wcześniejszą wizytą w miejscach wokół miasta, takich jak Sacsayhuamán, byś zobaczył inkaską pracę w kilku skalach: stolicę, przydrożne sanktuarium i wiejską posiadłość. Po zejściu targ i ruiny w Pisac są tylko krótki przejazd od Lamay, a w pobliżu leży też miasteczko Calca.
Szerszy obraz okolicy daje strona o Świętej Dolinie Inków, która linkuje do pozostałych głównych przystanków, a Chinchero leży po stronie płaskowyżu, blisko startu Tauca dłuższej trasy.
Gdzie nocować
-
Znajdź hotele
Urubamba
Centralnie położone, z największym wyborem i najlepszym dojazdem
-
Znajdź hotele
Ollantaytambo
Inkaskie miasteczko z pociągami do Machu Picchu
-
Znajdź hotele
Pisac
Miasteczko targowe z cytadelą nad głową, najbliżej Cusco
-
Znajdź hotele
Yucay
Cicho i zielono, między Urubambą a Ollantaytambo
Najczęściej zadawane pytania
Ile trwa wędrówka do Huchuy Qosqo?
Z Lamay podejście zwykle podaje się jako około trzy godziny, a zejście trochę krócej. Z Tambomachay to długi dzień lub dwudniowy trekking, a z Tauca mniej więcej cztery do sześciu godzin. Duże znaczenie ma kondycja i aklimatyzacja.
Czy do Huchuy Qosqo można dojechać samochodem lub autobusem?
Nie. Do ruin nie prowadzi publiczna droga, a ostatnia część jest pieszo. Polna droga wychodzi z Lamay i wspina się do punktu widokowego, ale i tak zaplanuj marsz, a o aktualny stan drogi zapytaj na miejscu.
Czy do Huchuy Qosqo potrzebny jest przewodnik?
Niekoniecznie na trasie z Lamay, która biegnie oczywistą drogą i ścieżką. Długie trasy z Tambomachay i Tauca bywają miejscami trudniejsze do odnalezienia, więc dobrym pomysłem jest przewodnik lub rzetelny ślad offline. Formy porównasz w artykule o wycieczkach po Świętej Dolinie.
Czy Huchuy Qosqo wchodzi w skład biletu turystycznego Cusco?
Źródła zwykle mówią, że nie i że na miejscu płaci się osobną niewielką opłatę, choć podawane kwoty się różnią. Zabierz gotówkę w solach i sprawdź na miejscu.
Czy mogę biwakować w Huchuy Qosqo?
Niektórzy przewodnicy opisują pole biwakowe na stanowisku, a to częsty nocleg na dwudniowej trasie. Zasady mogą się zmieniać, więc zapytaj organizatora lub dozorców, zamiast zakładać. Zabierz własny sprzęt i ciepłe ubranie, bo noce są zimne.
Kiedy najlepiej jechać?
Pora sucha, mniej więcej od maja do września, ma najczystszą pogodę i najpewniejsze ścieżki. O każdej porze roku ruszaj wcześnie, by nie iść stromym odcinkiem w południowym słońcu i mieć jeszcze światło na zejście.
Czy Huchuy Qosqo jest warte wysiłku w porównaniu z Pisac lub Moray?
Jeśli chcesz cichego miejsca i lubisz chodzić po górach, tak. Jest mniejsze niż Pisac i mniej fotogeniczne niż Moray, ale prawdopodobnie podzielisz je z bardzo niewieloma osobami. Jeśli szukasz tylko łatwej wycieczki, wybierz miejsca dostępne drogą.
