De aquaducten van Cantalloc zijn een groep stenen, spiraalvormige openingen in de woestijn, zo'n 3 km ten oosten van Nazca. Het zijn schachten die toegang geven tot ondergrondse waterkanalen, puquios genoemd, gebouwd door de Nazca-cultuur en nog steeds in gebruik. Reken op 30 tot 45 minuten, ga in de ochtend en zie het bezoek als een korte aanvulling op de Nazca-lijnen of de begraafplaats, niet als een dagje uit op zich.
Kaart
Wat de aquaducten zijn
De aquaducten van Cantalloc zijn de bekendste van de puquios in de regio Nazca, een woord dat afkomstig is van het Quechua voor een bron of waterput. Een puquio is een systeem om grondwater te bereiken op een plek waar bijna geen regen valt. Een tunnel loopt ondergronds, meestal van de watervoerende laag langs de helling naar beneden, en langs de lijn zijn verticale schachten uitgehouwen zodat mensen erin kunnen klimmen om hem schoon te maken en te herstellen. In Cantalloc zijn de openingen van die schachten bekleed met rivierstenen en gevormd als spiralen, waardoor de site eruitziet als een rij ingezonken stenen draaikolken in het zand.
De site ligt zo'n 3 km ten oosten van Nazca, in dezelfde vallei als de stad. In dit gebied zijn meer dan 40 aquaducten gebouwd, en het water dat ze aanvoeren wordt het hele jaar door gebruikt voor de stad en de akkers. De typische vorm is een reeks concentrische ringen van afgeronde stenen die als trappen naar een klein donker middelpunt toe dalen.
Waarom ze ertoe doen
De kustvlakte rond Nazca behoort tot de droogste plekken van het land, met in een gewoon jaar maar een paar millimeter regen, en de rivieren die uit de Andes afdalen staan het grootste deel van het jaar droog. De puquios waren het antwoord dat mensen op dat probleem vonden, en ze maakten het mogelijk dat een grote bevolking woonde en landbouw bedreef op een plek waar oppervlaktewater schaars is. Gewassen als katoen, bonen en aardappelen zouden met dit water zijn verbouwd.
Archeologen zijn het niet eens over wanneer ze precies zijn gebouwd. De meesten plaatsen het ontstaan van de puquios van Nazca rond 500 n.Chr., in de tijd van de Nazca-cultuur, en studies met satellieten en drones hebben een pre-Spaanse datering ondersteund, terwijl een minderheid pleit voor bouwers uit de Spaanse tijd. Wat niet wordt betwist, is dat het systeem oud is, dat het zorgvuldig is ontworpen en dat aan het begin van deze eeuw meer dan veertig puquios in de regio nog werkten. Het ontwerp lijkt op de qanats van Iran, een idee dat in de Andes onafhankelijk lijkt te zijn ontwikkeld.
Wat je ter plekke ziet
Verwacht een open, vlak zandgebied met een handvol spiraalvormige openingen en een pad ertussen. De stenen bekleding is laag en netjes, en in sommige openingen vormt de spiraal een helling of trap die naar het waterkanaal afdaalt. Water is vanaf de rand niet altijd te zien en in veel openingen zie je alleen een donkere stenen bodem, dus ga voor de vorm van de constructies en niet voor een stromend beekje.
Voorbij de spiralen is mogelijk een stuk open geul te zien, waar het kanaal aan de oppervlakte komt en de irrigatiesloten van nabijgelegen akkers voedt. Samen laten de spiralen, de geul en de groene percelen eromheen de logica van het systeem makkelijk zien, en dat is de echte beloning van het bezoek. Informatieborden of een lokale gids, voor zover aanwezig, leggen de details uit; vraag het bij de ingang, en verwacht geen volledig museum.
Hoe een puquio werkt
De gang van een puquio is meestal een tunnel van ongeveer een meter in het vierkant, op ruwweg 10 m onder het oppervlak waar hij de watervoerende laag raakt, en hij loopt licht af zodat het water door de zwaartekracht naar boven stroomt. De schachten, ojos genoemd (Spaans voor ogen), liggen om de 10 tot 30 m langs de tunnel, en dankzij de trechtervorm kunnen arbeiders afdalen voor onderhoud. Omdat het water het grootste deel van zijn weg ondergronds blijft, gaat er in de hitte weinig verloren door verdamping.
De spiraalvorm wordt vaak uitgelegd als een praktische manier om mensen lopend naar het water te laten afdalen, en volgens sommige verklaringen helpt ze ook de lucht in de tunnel te laten circuleren, maar geen enkele verklaring is zeker. Beschouw een enkele reden die een gids noemt als waarschijnlijk, niet als bewezen. De vernuftigheid is ook zonder dat duidelijk: een onderhouden systeem dat op de zwaartekracht werkt en al meer dan duizend jaar standhoudt.
Vanuit Nazca naar de aquaducten
De aquaducten liggen dicht bij de stad: zo'n 3 km ten oosten van Nazca, een paar minuten met de auto. Het gemakkelijkst is een taxi vanuit de stad waarvan de chauffeur wacht, of een stop tijdens een kleine tour langs de bezienswaardigheden rond Nazca. Spreek het tarief en de wachttijd vooraf af, en zie taxi's en ritdiensten voor algemene tips over onderhandelen.
Veel bezoekers stoppen hier op weg naar of van een andere site, zoals de begraafplaats Chauchilla, die aan de andere kant van de stad ligt. Kom je met de bus van de kust, dan staat de route beschreven in Lima naar Nazca. Lopen vanuit de stad is in de hitte niet verstandig, en langs de wegen is geen schaduw.
Wanneer gaan en hoelang blijven
De ochtend is de beste tijd, om twee redenen: de zon staat lager en het licht laat de structuur van de stenen goed uitkomen, en de hitte is dan te doen. Rond de middag is het heet en schaduwloos, en de weerkaatsing op het lichte zand is fel. Het weer in dit deel van de woestijn is het grootste deel van het jaar droog en regen is zeldzaam, dus je hoeft nauwelijks rekening te houden met het seizoen.
Een bezoek duurt 30 tot 45 minuten, langer als je foto's maakt of naar een gids luistert. De hoogte is bescheiden, rond 500 m, dus hoogteziekte is hier geen punt, anders dan in Cusco. Neem een hoed, zonnebescherming en water mee, draag gesloten schoenen voor de zandgrond en losse stenen, en blijf op de paden. Klim niet op de stenen muren en gooi niets in de openingen, want die zijn nog steeds onderdeel van een werkend watersysteem.
Voor wie het is en waarmee je het combineert
De site past bij reizigers die houden van techniek en archeologie en iets op de grond willen zien, want de faam van Nazca rust grotendeels op de lijnen vanuit de lucht. Het is kort, weinig veeleisend en voor de meeste mensen gemakkelijk te lopen, hoewel het zand oneffen is. Het is niets voor wie grootse monumenten verwacht, want de aantrekkingskracht zit in de constructie en in het verhaal van het water.
Combineer het met de vlucht over de Nazca-lijnen of de uitkijktoren, en met de andere bezienswaardigheden in de gids over Nazca. Twijfel je of de hele stop de tijd waard is, dan zet is Nazca de moeite waard de afwegingen op een rij, en de lus langs de zuidkust laat zien waar Nazca past naast Paracas en Huacachina. Voor basisvoorzorgen in de woestijn lees je veilig reizen in Peru.
Waar slapen
-
Zoek hotels
Nazca
Uitvalsbasis voor de lijnen en de vluchten erover
Veelgestelde vragen
Wat zijn de aquaducten van Cantalloc?
Het zijn de zichtbare toegangsschachten van ondergrondse waterkanalen, puquios genoemd, gebouwd door de Nazca-cultuur. De openingen zijn bekleed met stenen en spiraalvormig. Veel van de puquios in de omgeving van Nazca worden nog gebruikt voor irrigatie.
Werken de aquaducten van Cantalloc nog?
Ja, de puquios van de vallei van Nazca worden nog als functionerend beschreven, en het water ervan wordt op nabijgelegen akkers gebruikt. Niet elke opening toont water aan de oppervlakte, dus verwacht niet bij elke spiraal een stromend beekje.
Hoe oud zijn de puquios van Cantalloc?
De meeste onderzoekers dateren het ontstaan van de puquios van Nazca rond 500 n.Chr., de middelste Nazca-periode, hoewel er later wijzigingen zijn aangebracht en enkele wetenschappers een oorsprong uit de Spaanse tijd bepleiten. Er is geen precieze wetenschappelijke dateringsmethode, dus zie de datum als een schatting.
Hoe ver liggen de aquaducten van Nazca?
Ongeveer 3 km ten oosten van de stad, een paar minuten met de taxi. Het is te heet en te schaduwloos om comfortabel te lopen, dus regel een taxi of een kleine tour. Zie de gids over Nazca voor andere bezienswaardigheden in de buurt.
Hoelang duurt een bezoek?
Ongeveer 30 tot 45 minuten is voor de meeste mensen genoeg. Combineer je het met een vlucht over de Nazca-lijnen of de begraafplaats, dan past het in één ochtend.
Is er toegangsgeld?
Check het ter plekke voor je gaat, want tarieven en openingsregelingen van archeologische sites veranderen en zijn niet voor elke bezoeker gegarandeerd gelijk. Neem contant geld in kleine biljetten mee voor het geval er een ticket nodig is.
Kan ik in de spiralen afdalen?
Ga daar niet van uit. De toegangsregels verschillen en sommige openingen zijn afgezet of te smal, en de constructies zijn kwetsbaar en deel van een actieve watervoorziening. Volg de bordjes en de aanwijzingen van het personeel of je gids, en blijf op de gemarkeerde paden.
