Reddingscentrum voor lamantijnen

Wat het centrum is

De Amazonelamantijn is een groot, traag, grijsbruin zoetwaterzoogdier dat leeft in de rivieren en meren van het Amazonebekken. Het is de enige lamantijnsoort die helemaal in zoet water leeft, en wordt door de IUCN geclassificeerd als Kwetsbaar. Peru beschermt de soort al tientallen jaren bij wet, maar jacht op vlees en vet is de grootste bedreiging gebleven, en botsingen met boten en visnetten komen erbij.

Het reddingscentrum bij Iquitos bestaat vanwege die druk. Jagers doden vaak het moederdier en laten een kalf achter, of kalveren worden in beslag genomen bij mensen die ze willen verkopen. De kalveren komen naar het centrum, krijgen de fles met een speciale melkformule en blijven tot ze groot genoeg zijn om in het wild te overleven. Verschillende bronnen beschrijven het centrum als een project dat eind jaren 2000 begon en later is uitgebreid naar andere dieren, waaronder rivierschildpadden, maar de cijfers over gered en uitgezette dieren verschillen tussen verslagen, dus ga voorzichtig om met elk afzonderlijk getal.

Waarom het ertoe doet

Lamantijnen zijn moeilijk te bestuderen. Ze leven in troebel, door tannine gekleurd water, komen maar kort boven om adem te halen en zijn schuw, dus zelfs in het wild krijgen de meeste mensen er nooit een te zien. Een reddingscentrum is daarom een van de weinige plekken waar een bezoeker het dier van dichtbij kan zien en waar de biologie van de soort en de redenen voor de achteruitgang worden uitgelegd.

Kalveren blijven lang bij hun moeder, en een lamantijn bereikt pas langzaam de voortplantingsleeftijd, dus het verlies van één volwassen vrouwtje treft een lokale populatie jarenlang. Dat is de gedachte achter het werk van het centrum: elk dier dat volwassen wordt en wordt uitgezet, telt voor een kleine populatie. De uitzetplekken worden meestal in beschermde gebieden gekozen, en het reservaat Pacaya-Samiria, een uitgestrekt overstroomd bos, is de bekendste bestemming voor uitgezette dieren, al zijn er ook uitzettingen gemeld in lagunes dichter bij de stad. Uitzetplannen hangen af van de gezondheid van het dier en het waterpeil, en worden dus niet voor bezoekers ingepland.

Wat je ziet tijdens een bezoek

Een bezoek begint meestal met een korte introductie over de Amazonelamantijn en het project, gegeven door een medewerker of vrijwilliger, vaak in het Spaans en soms in het Engels. Daarna zie je de jonge lamantijnen in hun bassins. Afhankelijk van de dag en de geldende regels mogen bezoekers soms kijken hoe de dieren worden gevoerd, of onder toezicht de huid van een jong dier aanraken. Ga er niet van uit dat voeren voor iedereen openstaat.

De dieren zijn glad, gerimpeld en verrassend groot, ook als ze jong zijn, en ze komen om de paar minuten naar boven om adem te halen, waardoor ze makkelijk te bekijken zijn. Mogelijk zijn ook andere gered dieren te zien. De locatie is klein, dus het bezoek is kort en de meeste tijd gaat zitten rond de bassins. Luister naar wat het personeel over de dieren zegt, want het centrum is afhankelijk van giften en van bezoekers die zich aan de regels houden.

Er komen vanuit Iquitos

Het centrum ligt buiten de stad, aan of vlak bij de weg Iquitos-Nauta, die vanaf Iquitos naar het zuidoosten loopt richting Quistococha en Nauta. Bronnen verschillen over de exacte ligging en de kilometerpaal, dus bevestig het adres bij een touroperator of het hotel voordat je gaat. De rit vanuit het stadscentrum duurt ruwweg een half uur tot een uur, afhankelijk van het verkeer en de exacte locatie.

De makkelijke manier is een korte tour of een vooraf geregelde taxi die wacht, want het openbaar vervoer op die weg is niet gemaakt voor een dagtocht met een terugreis op een vast tijdstip. De meeste aanbieders in de stad bieden een uitstap van een halve dag die het centrum combineert met Quistococha; vergelijk de vormen onder tours vanuit Iquitos. Motortaxi's zijn de goedkoopste optie maar niet comfortabel op een snelweg, dus een auto is voor deze trip beter. Spreek de prijs en de wachttijd af voordat je vertrekt.

Combineren met Quistococha

Het centrum wordt vaak gecombineerd met Quistococha, een lagunepark een eindje verderop aan dezelfde weg, waar bezoekers over beschaduwde paden kunnen lopen, een kleine collectie lokale dieren zien en, bij sommige tours, in de lagune kunnen zwemmen. Het park heeft zijn eigen toegangsregeling, die meestal niet in de tourprijs zit, dus vraag wat er is inbegrepen voordat je boekt.

Samen vullen de twee stops een ochtend of een middag. Ze zijn een zachte kennismaking met de Amazone voor bezoekers die nog niet klaar zijn voor een verblijf in een lodge, en een goede manier om de eerste of laatste dag van een reis te besteden. Plan je een langere reis, zie dan het Amazone-reisschema voor hoe een stadsdag past bij een lodge of riviercruise, en de vergelijking van Amazone-bestemmingen als je nog kiest waarheen.

Beste tijd om te gaan

Het centrum is op vaste tijden open voor bezoekers, die in de loop der jaren zijn veranderd, dus controleer het voor je reist. In de regel is de ochtend het prettigst: de lucht is koeler en de dieren zijn actief. De middaghitte in Iquitos is zwaar en vochtig, en in de nattere maanden is middagregen gewoon.

De lamantijnen zitten het hele jaar in de bassins, dus het seizoen verandert niet wat je in het centrum ziet. Het verandert wel de reis: in de maanden met hoog water is de weg dezelfde, maar zien de nabije lagunes en het omliggende bos er anders uit, en kan regen de grond modderig maken. Neem in elk seizoen een lichte waterdichte laag mee, en zie wanneer het regenseizoen ertoe doet als je rond het weer plant.

Kom ruim op tijd: tours die laat beginnen, kunnen na de laatste voedering of het laatste bezoekmoment aankomen.

Verantwoord bezoeken

Een reddingscentrum is geen kinderboerderij, en hoe bezoekers zich gedragen beïnvloedt de dieren. Volg de aanwijzingen van het personeel, tik niet op de bassinwanden, gebruik geen flits, en was je handen en hou zonnebrand en muggenmiddel uit de buurt van het water als daarom wordt gevraagd. Jonge lamantijnen krijgen een formule die duur en geïmporteerd is, en het centrum verwelkomt meestal giften bovenop de toegangsprijs, dus neem wat contant geld mee.

Koop nooit producten van wilde dieren of levende dieren op markten, ook niet in Belén, en meld aanbod van beschermde dieren bij de lokale autoriteiten. De vraag naar lamantijnvlees en naar jonge dieren is de reden dat veel kalveren in de eerste plaats wees worden. Zie verantwoord reizen in Peru voor meer over het kiezen van ervaringen met wilde dieren, en zie elke belofte van zwemmen met wilde lamantijnen als waarschuwingssignaal.

Praktische punten en voor wie het is

Het bezoek is vlak, kort en makkelijk, en daarom geschikt voor gezinnen met kinderen, oudere reizigers en iedereen met weinig tijd. Het past slecht bij reizigers die een ontmoeting met wilde dieren hopen: dit zijn jonge dieren in gevangenschap in bassins. Wil je dieren in hun leefomgeving zien, maak dan een boottocht het bos in en lees over het reservaat Pacaya-Samiria.

De Amazone heeft andere gezondheidsrisico's dan de Andes, waaronder door muggen overgedragen ziekten, dus vraag ruim voor je reis een arts of reizigersconsulent naar voorzorgsmaatregelen, en zie gezondheid en vaccinaties voor de algemene punten. Draag lange, lichte kleding en neem water mee. Zoek je een uitvalsbasis, dan staan de opties in waar slapen in Iquitos; het centrum is vanuit de meeste centrale hotels met geregeld vervoer makkelijk te bereiken.