Kathedraal en koloniale kerken van Ayacucho

De kathedraal aan het hoofdplein

De Kathedraal-basiliek van Santa María sluit de oostkant van het hoofdplein van Ayacucho af, boven de arcade van het stadhuis. Het is een barokke kerk uit de zeventiende eeuw, met een warme, roze getinte stenen gevel tussen twee klokkentorens, waarvan één een klok draagt. Drie deuren geven toegang tot het plein, wat ongebruikelijk is voor de kerken van de stad, en de ingang wordt geflankeerd door beelden van Sint-Petrus en Sint-Paulus.

De plek was niet leeg. Al in de beginjaren van de stad is op hetzelfde terrein een parochiekerk gewijd aan San Juan Bautista gedocumenteerd, die in de zeventiende eeuw door de kathedraal werd vervangen. Het is de zetel van het aartsbisdom, dus het is in de eerste plaats een kerk in gebruik, waar missen en processies voorrang hebben op bezoekers.

Doordat ze aan het plein ligt, zie je haar op elk uur gemakkelijk van buiten. Het licht is het mooist 's ochtends, als de gevel wordt beschenen, en in de schemering, als het plein vol raakt met gezinnen en studenten.

De bouw van de kathedraal

Het bevel om in de stad een kathedraal te bouwen gaat terug op een koninklijk decreet uit 1612, en de bouw liep van 1632 tot 1672, ruwweg veertig jaar, onder de tweede bisschop van Huamanga, Francisco Verdugo. Huamanga is de oudere naam van de stad en wordt nog steeds gebruikt voor de provincie en in sommige kerktitels.

De lange bouwtijd is typerend voor koloniale kathedralen in de Andes, die afhankelijk waren van lokale arbeid, lokaal gewonnen steen en geld dat onregelmatig binnenkwam. Het resultaat is een gebouw met een duidelijk barok plan maar sobere verhoudingen, in plaats van het weelderige steenwerk van Cusco of Arequipa. Heb je de kathedralen van Cusco of Arequipa al gezien, verwacht dan een rustiger gebouw met een zeer rijk interieur in plaats van een opzichtige voorgevel.

De kathedraal werd in 1972 uitgeroepen tot onderdeel van het nationaal cultureel erfgoed van Peru. Zoals bij elk gebouw van deze leeftijd kunnen delen in restauratie zijn, dus steigers of gesloten kapellen zijn die dag mogelijk.

Wat je binnen ziet

Het interieur heeft drie beuken, een koepel op een achthoekige basis en een reeks verguld houten retabels, een stuk of tien, gewijd aan heiligen en aan verschillende afbeeldingen van Christus en Maria. Het hoofdaltaar met drie niveaus herbergt de Virgen de las Nieves, de Maagd van de Sneeuw, aan wie de kathedraal is gewijd.

Zoek het retabel van de Señor de la Resurrección, de verrezen Christus. Het is belangrijk voor de kalender, want dit beeld sluit de Goede Week af, wanneer het in de paasprocessie wordt rondgedragen. Rond de voet van de koepel staan beelden van de vier evangelisten, elk met hun traditionele symbool, die je makkelijk mist als je niet omhoog kijkt.

Neem even de tijd om stil te staan. Verguldsel, donker hout en kaarslicht maken de kerk heel anders dan het heldere plein buiten. Een torendetail dat gidsen graag aanwijzen is een paar piepkleine figuurtjes in de klokkenkamer van de linkertoren, al maakt toegang tot de torens normaal geen deel uit van een bezoek.

De stad van 33 kerken

Ayacucho staat bekend als de stad van 33 kerken, een getal dat meestal wordt uitgelegd als één voor elk levensjaar van Christus. De tellingen lopen uiteen, maar er zijn meer dan dertig koloniale kerken geregistreerd, de meeste op korte loopafstand van het hoofdplein. Veel stammen uit de eerste decennia na de stichting van de stad in 1540, toen de religieuze orden arriveerden: de Mercedariërs in 1541, de dominicanen in 1548, de franciscanen in 1552 en de jezuïeten later in de zestiende eeuw.

Die geschiedenis verklaart waarom zoveel kerken bij kloosters horen. Santo Domingo, San Francisco de Asís en de jezuïetenkerk La Compañía worden het vaakst genoemd, en elk begon als onderdeel van een klooster of religieus huis, dus kijk ook naar de omliggende gebouwen en niet alleen naar de kerk zelf.

Probeer ze niet allemaal te zien. Kies er vier of vijf uit en laat de straten ertussen, met hun koloniale binnenplaatsen en stenen portalen, deel van het bezoek zijn.

Een wandelroute

Een verstandige route begint bij de kathedraal en waaiert dan binnen enkele straten uit. Loop van het plein naar Santo Domingo, ga verder naar San Francisco de Asís en La Compañía, en sluit af bij een kleinere kerk zoals Santa Teresa of de wijk Santa Ana, de historische parochiewijk naast het oorspronkelijke stadsplein. De afstanden zijn kort en de straten grotendeels vlak, dus de inspanning is gering, maar op sommige plekken is het plaveisel kinderkoppen.

Reken op een halve dag, bij voorkeur te beginnen na het ontbijt, omdat sommige kerken midden op de dag sluiten en 's middags weer opengaan. Het bezoek werkt het best 's ochtends voor het licht en laat in de middag voor de open deuren van de avonddiensten.

Heb je een tweede dag, voeg dan een taxi toe naar de ruïnes van Wari of de slagveldvlakte van Quinua, beschreven in de gids voor Ayacucho. De meeste bezoekers willen de kerken houden als een rustige, korte uitstap en niet als de hele dag.

De Goede Week en de kerken

De kerken zijn het intensiefst tijdens de Goede Week, wanneer de viering in de stad, meestal omschreven als ongeveer tien dagen durend, de straten vult met processies, tapijten van bloemen en gekleurd zaagsel, en veel mensen. Het is een van de bekendste paasvieringen van Latijns-Amerika, en de kathedraal en de andere kerken zijn de begin- en eindpunten van de grote processies.

Kom je voor de Goede Week, dan zie je de kerken als levende plekken in plaats van monumenten, maar je vindt er ook drukte, afgesloten straten en volle hotels. Boek accommodatie en vervoer ruim van tevoren en gebruik feesten en feestdagen om te zien hoe de kalender werkt, want de data schuiven mee met Pasen.

Buiten de Goede Week zijn de kerken rustig. Bezoeken verlopen stiller, je kunt de retabels bekijken zonder de menigte en vaak hoor je een koorrepetitie of een kleine mis. De meeste bezoekers die het interieur zonder mensen willen zien, kiezen een doordeweekse ochtend.

Etiquette, openingstijden en fotograferen

Dit zijn kerken in gebruik, dus volg de gebruikelijke regels. Kleed je netjes, met bedekte schouders en knieën, neem je hoed af, praat zacht en loop niet door tijdens een dienst. De plaatselijke etiquette staat beschreven in Peruaanse etiquette. Vraag het voordat je mensen fotografeert en let op borden over flits of filmen, want sommige kerken beperken dat.

Openingstijden zijn het zwakke punt. Veel kerken zijn een paar uur 's ochtends en laat in de middag open, sluiten rond het middaguur en gaan op sommige dagen alleen open voor de mis. Sommige vragen een klein bedrag of een gift, en de regels veranderen. Vraag je hotel of de toeristeninformatie naar de actuele tijden in plaats van een oude vermelding te vertrouwen.

Neem wat contant geld in klein geld mee voor entree of giften. Houd je tas voor je in drukke processies en zie veiligheid in Peru voor algemeen advies.

Er komen en inpassen

De kathedraal en de kerken liggen in het historische centrum, dus er valt niets te regelen behalve het bereiken van Ayacucho. De meeste bezoekers vliegen vanuit Lima, zoals beschreven in vliegen in Peru, en lopen overal heen zodra ze in het centrum zijn.

De stad ligt op ongeveer 2.750 m, lager dan Cusco, maar je kunt de hoogte op de eerste dag toch voelen, vooral op de trappen en hellingen tussen de kerken. Ga rustig aan en drink water, en lees over hoogteziekte als je vanaf zeeniveau aankomt. De avonden zijn koel, dus neem een warme laag mee.

Het droge seizoen, ruwweg van mei tot september, is de makkelijkste tijd om te wandelen, met heldere luchten en koude ochtenden. In de regenmaanden, ruwweg van december tot maart, zijn buien 's middags gebruikelijk en kan het plaveisel glad zijn.

De kerken combineren goed met een bezoek aan een werkplaats van het plaatselijke retabelambacht, en met de tips in souvenirs.