Yucay

Czym jest Yucay

Yucay to wieś w środkowej części Świętej Doliny Inków, w prowincji Urubamba, kawałek dalej wzdłuż doliny od większego miasta Urubamba. Leży na dnie doliny na wysokości około 2860 m n.p.m., nieco niżej niż Cusco, w bardziej osłoniętym i zieleńszym otoczeniu: tuż obok płynie rzeka Urubamba, a nad domami wznoszą się tarasowe zbocza.

Nie jest to wielka atrakcja na miarę wielkich kompleksów inkaskich. Nie ma tu biletowanej cytadeli ani tłumów. Yucay to zwarta wieś, w której obok siebie istnieją świat Inków, wczesnokolonialny i współczesne życie andyjskiej wsi: pałac z czasów inkaskich, kolonialny kościół między dwiema otwartymi przestrzeniami, wąskie uliczki z glinianymi murami i pola, na których wciąż rośnie kukurydza. Dla wielu podróżnych to najspokojniejszy zakątek doliny, dlatego znajdziesz tu kilka pensjonatów i hoteli.

Królewskie dobra, potem kolonialne nadanie

Dzieje Yucay są związane z ziemią. W czasach inkaskich środkowa część doliny była ulubionym miejscem dóbr władców i rodów szlacheckich: blisko Cusco i na tyle łagodna, by uprawiać kukurydzę na dużą skalę. Źródła łączą Yucay z posiadłością cesarza Huayny Cápaca, której ziemie miały ciągnąć się na wiele kilometrów wzdłuż doliny. Jego kompleks pałacowy Quispiguanca umieszcza się w północnej części dzisiejszej Urubamby, a nie w samym Yucay, i niewiele z niego zostało nad ziemią.

Po hiszpańskim podboju posiadłość zmieniła właściciela. W połowie XVI wieku Inka Sayri Túpac, potomek cesarskiego rodu, zawarł układ z hiszpańskimi władzami i otrzymał ziemie Yucay wraz z innymi przywilejami. Zbudował tu pałac i krótko mieszkał w posiadłości aż do swojej śmierci. Relacje różnią się co do dokładnych dat, więc potraktuj tę kolejność wydarzeń jako ogólny zarys.

Ta historia wyjaśnia, dlaczego w tak małej wsi stoją tak solidne budynki z kamienia i adobe i dlaczego Yucay często opisuje się jako miejsce, w którym świat inkaski i kolonialny nakładają się na siebie.

Pałac Sayri Túpaca

Pałac Sayri Túpaca stoi w pobliżu centrum wsi i jest głównym historycznym powodem, by się tu zatrzymać. Jak na standardy Cusco to skromny budynek: mury łączą inkaskie kamieniarstwo z adobe, drzwi i nisze mają inkaski kształt, a wnętrze przez stulecia było przebudowywane. Niektóre opisy wspominają o dobrze zachowanym przedhiszpańskim piecu ceramicznym na terenie posesji, który łatwo przeoczyć bez przewodnika.

Nie spodziewaj się starannie przygotowanych ekspozycji. Ciekawe są tu mury, proporcje otworów i poczucie, jak żyła inkaska szlachecka rodzina, gdy porządek polityczny się zmienił. Zasady zwiedzania budynku, w tym godziny otwarcia i to, czy obowiązuje opłata, nie zawsze są jasne, więc zapytaj miejscowych lub w swoim noclegu, zanim tam pójdziesz. Jeśli pałac jest zamknięty, z zewnątrz i z okolicznych uliczek nadal widać układ dawnej posiadłości.

Plac i kościół

Centrum Yucay układa się wokół kolonialnego kościoła, który stoi między dwiema otwartymi przestrzeniami. Świątynia nosi wezwanie św. Jakuba Apostoła (Santiago Apóstol) i zwykle datuje się ją na XVII wiek; wzniesiono ją na wcześniejszych fundamentach lub obok nich, choć źródła różnią się co do daty i szczegółów. Fasada jest prosta, a we wnętrzu znajdziesz ołtarze i obrazy religijne typowe dla wiejskich kościołów regionu Cusco. Godziny otwarcia są nieregularne, a kościół jest otwarty głównie w czasie nabożeństw.

Jeden z placów nosi imię Manco Cápaca II, kolejnego Inki z czasów po podboju. To naturalne miejsce, by chwilę posiedzieć: są tu ławki, stare drzewa i widok na wzgórza za dachami domów. Mieszkańcy spotykają się tu na co dzień, więc można zobaczyć zwykłe życie wsi, szczególnie późnym popołudniem. Przy kościele mów ciszej, a zanim zrobisz komuś zdjęcie, zapytaj o zgodę.

Tarasy i spacery po okolicy

Nad Yucay i wokół niego ciągną się tarasy uprawne, wiele z nich nadal użytkowanych. Nie są tak rozległe ani tak dobrze odrestaurowane jak te w Pisac czy Ollantaytambo, ale za to wolne od tłumów, a krótka wspinaczka po kamiennych schodach daje widok wzdłuż doliny i na drugą stronę rzeki. Przy bocznych drogach na skraju wsi stoją fragmenty inkaskich murów.

Płaskie dno doliny sprawia, że w Yucay łatwo się spaceruje. Spokojne drogi i polne ścieżki prowadzą w jedną stronę ku Urubambie, a w drugą ku Huarocondo i Ollantaytambo, a godzina lub dwie marszu wystarczą, by poczuć rytm doliny bez poważnej wspinaczki. Trzymaj się ścieżek, zamykaj za sobą bramy gospodarstw i nie przechodź przez uprawy. Niektóre posesje pilnują psy, więc zachowaj dystans i ich nie karm.

Jak dojechać

Yucay leży przy głównej drodze doliny, mniej więcej półtorej godziny jazdy od Cusco w normalnych warunkach, zależnie od ruchu i wybranej trasy. Zwykle dojeżdża się do Urubamby autobusem, colectivo lub prywatnym transferem i jedzie dalej taksówką albo wspólnym vanem, co jest krótkie i niedrogie. Szczegóły opisuje strona z Cusco do Świętej Doliny. Jeśli masz tu zarezerwowany nocleg, zapytaj, czy organizuje transfer, bo to oszczędza ostatni odcinek podróży.

Na własną rękę możesz połączyć Yucay z półdniową wycieczką po środkowej części doliny. Częsta pętla obejmuje rano Moray i kopalnie soli w Maras, a kończy się spacerem po Yucay; można też zacząć tutaj i ruszyć dalej do Ollantaytambo. Strona wycieczki po Świętej Dolinie wymienia standardowe formaty, choć większość wycieczek przejeżdża przez Yucay bez zatrzymania.

Nocleg w Yucay

Yucay jest lepiej znane jako miejsce do spania niż jako atrakcja i to właśnie najlepszy sposób, by go poznać. Dno doliny leży niżej niż Cusco, powietrze jest cieplejsze, a noce cichsze, więc wielu podróżnych aklimatyzuje się tu przed pobytem w mieście lub po nim. Strona gdzie spać w Świętej Dolinie porównuje Yucay z Urubambą, Ollantaytambo i Pisac i pomaga wybrać.

Z bazy tutaj wycieczki są proste: Ollantaytambo i jego stacja kolejowa są blisko, Chinchero i Moray są w zasięgu taksówki, a Pisac z targiem leży dalej, w stronę Cusco. We wsi jest niewiele restauracji, więc ustal posiłki z gospodarzem. Jeśli przylatujesz prosto z poziomu morza, pierwszy dzień spędź spokojnie i przeczytaj o chorobie wysokościowej.

Kiedy jechać i co zabrać

Pora sucha, mniej więcej od maja do września, to czyste niebo, chłodne poranki i ciepłe popołudnia; wtedy najłatwiej się chodzi. W porze deszczowej, mniej więcej od listopada do marca, popołudniami często padają przelotne deszcze, ścieżki bywają błotniste, a wzgórza są bardzo zielone. Yucay jest spokojne o każdej porze roku, choć w święta państwowe i podczas wiejskich festiwali przyjeżdża więcej lokalnych gości.

Zabierz ochronę przeciwsłoneczną, kapelusz i wodę, nawet na krótki spacer, bo słońce na tej wysokości jest mocne. Wieczorem przyda się lekka kurtka. Buty z dobrą przyczepnością pomogą na kamiennych schodach i polnych ścieżkach. Wieś jest mała, a gotówka przydaje się na taksówki i drobne zakupy, więc wypłać pieniądze wcześniej w Urubambie lub Cusco.

Rozsądnie zaplanuj czas. Godzina lub dwie wystarczą na pałac, plac i kościół, a pół dnia pozwala wybrać się na tarasy. Dłuższy pobyt to już w praktyce decyzja o noclegu.