Huaca Arco Iris

Een tempel waaromheen de stad groeide

Huaca Arco Iris is een religieus en ceremonieel Chimú-monument van leemsteen, in het district La Esperanza aan de noordkant van Trujillo. Het staat ook bekend als Huaca del Dragón, naar de drakachtige figuren op de muren, en in het Spaans als Huaca del Arco Iris. De Chimú bouwden het in de eeuwen voor de Inca-verovering, en het wordt over het algemeen gedateerd in de Late Tussenperiode, met een verlating rond 1450, hoewel bronnen het niet eens zijn over de exacte data en sommigen de oorsprong eerder plaatsen.

Het woord huaca wordt in de hele Andes gebruikt voor een heilige plek, en aan de noordkust betekent het meestal een platformheuvel van leemsteen. In tegenstelling tot de uitgestrekte ommuurde complexen van Chan Chan, de hoofdstad een paar kilometer verderop, is dit één compact monument. Het was waarschijnlijk een plek voor ritueel en bestuur, geen paleis of begraafcomplex, en het is bescheiden van omvang, volgens een gepubliceerd cijfer rond 3000 vierkante meter.

Bijzonder aan de site is dat ze nu tussen huizen en straten ligt, een herinnering aan hoe nauw de oude vallei van Moche en de moderne stad in elkaar overlopen.

De regenboog en de slangen

De reden om te komen is de versiering. De muren dragen reliëffriezen die in de leemstuc zijn gemodelleerd: banden van gebogen lijnen, gelezen als regenbogen, en daaronder tweekoppige slangen en andere gestileerde figuren. Sommige beschrijvingen voegen er menselijke figuren en een ceremonieel mes, de tumi, aan toe als motieven.

De gebruikelijke uitleg verbindt de regenboog met regen, water en vruchtbaarheid. Aan een kust waar de rivieren uit de Andes afdalen en elk veld van irrigatie afhangt, is een symbool van water dat droog land vernieuwt logisch. De tweekoppige slang komt in andere Andeskunst voor als een wezen dat met water en hemel is verbonden. Dit zijn interpretaties van archeologen en gidsen, geen teksten van de Chimú, dus zie elke afzonderlijke verklaring als één mogelijke lezing.

Regenboogvormige bogen zouden zeldzaam zijn in de Chimú-kunst, en daarom draagt de tempel zijn populaire naam. De friezes die je ziet zijn een mengeling van origineel oppervlak en restauratiewerk, en een goede gids wijst aan wat wat is. Heb je de vis- en golfpatronen in Chan Chan gezien, dan voelen de beelden hier anders: mythischer en minder gebonden aan de zee.

Waar je doorheen loopt

Het monument is een groot getrapt platform omsloten door buitenmuren, die volgens sommige bronnen tot ongeveer zes meter hoog zijn. Bij binnenkomst leidt een helling naar het eerste niveau en een kleinere helling naar het tweede. Zulke hellingen in plaats van trappen zijn typerend voor tempels aan de noordkust en werden vermoedelijk gebruikt voor processies.

Op het bovenste niveau liggen rijen kleine opslagruimtes of kuilen, waarvan archeologen denken dat ze offers, voedsel of rituele voorwerpen bevatten. Een bron telt er veertien. Veel bezoekers lopen eerst langs de voet en lezen de friezes op de buitenmuren, en klimmen daarna de helling op voor uitzicht over het complex en de omringende wijk.

De site ligt in de open lucht en heeft meestal weinig schaduw en beperkte bordjes, dus een korte uitleg van een gids of een gedrukte gids helpt. Blijf op de gemarkeerde paden en raak de muren niet aan: leemsteen slijt onder handen, en de friezes zijn de reden dat de plek beschermd wordt. Omdat de tempel klein is, put hij je niet uit zoals een lange dag bij een grote ruïne.

Waarom het een korte stop is en geen hele dag

Het helpt om verwachtingen te temperen. Huaca Arco Iris is geen grote site, en bezoekers die de schaal van de Huacas de Moche of de reikwijdte van Chan Chan verwachten, vinden het soms bescheiden. De kracht ligt in de kwaliteit van het gebeeldhouwde muuroppervlak en het gemak van het bezoek.

Reken op 30 tot 45 minuten ter plaatse, een cijfer van lokale bronnen dat afhangt van hoe lang je bij een gids blijft. Dat maakt het een goede tweede of derde stop op een dag die bij Chan Chan begint. De Moche-tempels, eerder gebouwd door een andere cultuur, tonen de oudere traditie aan deze kust, terwijl Huaca Arco Iris bij de latere Chimú-wereld hoort. Beide zien geeft een idee van hoe dezelfde vallei door opeenvolgende volken werd gevormd.

Voor de voorwerpen die deze bouwers maakten, zoals metaalwerk en keramiek, is het Museo Larco in Lima de bekendste collectie, en de vondsten van de Heer van Sipán in het noorden komen aan bod op de pagina over Sipán.

Vanuit Trujillo erheen

De tempel ligt zo'n vijf kilometer van het centrum van Trujillo, in La Esperanza, bereikbaar via de hoofdlanen die naar het noorden richting Chan Chan en de Panamericana lopen. Een taxi vanaf de Plaza de Armas doet er ongeveer 15 tot 20 minuten over en is de eenvoudigste manier. Spreek het tarief af en, als je naar Chan Chan wilt doorgaan, de wachttijd voordat je vertrekt.

Lokale bussen en minibussen rijden richting La Esperanza, en sommige reizigers vragen de chauffeur bij de huaca te stoppen. De halte ligt een paar straten verderop, dus bevestig het bij de chauffeur of een local voordat je erop rekent. Tours vanuit de stad groeperen Huaca Arco Iris vaak met Chan Chan, het sitemuseum van Chan Chan en het strandplaatsje Huanchaco, en de pagina wat te doen in Trujillo laat zien hoe die stops samenpassen.

Kom je 's nachts met de bus of per vliegtuig in Trujillo aan, dan vergelijkt de gids Lima naar Trujillo de opties. Houd rekening met verkeer op doordeweekse ochtenden en in de avond, als de lanen aan de noordkant druk zijn.

Tickets, tijden en de combinatie met Chan Chan

De site maakt deel uit van het Chan Chan-circuit van het Ministerie van Cultuur, dus de toegang is doorgaans een combiticket dat ook andere delen van het circuit dekt, zoals het sitemuseum van Chan Chan en nabijgelegen huacas. Bronnen melden een ticket dat meer dan een dag geldig is, maar de regels over de volgorde van bezoeken en wat erbij inbegrepen is, zijn in de loop van de tijd veranderd. Vraag het bij de eerste site die je bereikt, of bij het kaartverkoopkantoor van Chan Chan, voordat je koopt.

Ook openingsdagen en -tijden veranderen. Gepubliceerde informatie noemt bezoeken van ongeveer 9.00 uur 's ochtends tot ongeveer 16.00 uur 's middags, en sommige bronnen zeggen dat de sites een dag per week gesloten zijn, maar op geen enkel cijfer hier mag je vertrouwen. De prijzen kennen een lager tarief voor Peruanen en voor studenten met pas, en voor sommige groepen zijn er dagen met gratis toegang, dus neem identiteitsbewijs mee.

Neem contant geld in soles mee, in kleine biljetten, zoals beschreven in geld en geldautomaten. Sommige sites nemen geen kaarten aan, en een taxichauffeur wil wisselgeld.

Wanneer gaan en wat meenemen

Trujillo ligt aan de woestijnkust, op slechts ongeveer 77 m boven zeeniveau, dus hoogteziekte is geen punt, en de site is vlak. De belangrijkste zorgen zijn zon, stof en wind. De kust is droog en de bewolking is vaak dun, ook als de lucht koel aanvoelt. Draag een hoed, zonnebrandcrème en gesloten schoenen en neem water mee, want schaduw is beperkt en de site heeft weinig voorzieningen.

Halverwege de ochtend of laat in de middag geeft beter licht op de gebeeldhouwde muren, waarbij de lage zon het reliëf duidelijk laat zien. Rond de middag is het licht fel en vlak, en verliezen foto's de schaduwen die de friezes leesbaar maken. Regen is zeldzaam, en de schade die die aan leemsteen kan doen, vooral in El Niño-jaren, is een van de redenen dat deze sites zorgvuldig worden behandeld.

De tempel is voor de meeste mensen gemakkelijk, ook voor kinderen, want de grond is vlak. De tips in de paklijst volstaan voor een dag aan de noordkust.

Combineren met andere stops

De natuurlijke combinatie is Chan Chan, dat dichtbij genoeg ligt om in dezelfde tocht te bezoeken en waar een bezoek ongeveer twee uur duurt. Huaca Arco Iris werkt als een kortere en rustigere tegenhanger: één gebeeldhouwde tempel na een grote stad. Pas de twee in een halve dag, en voeg de Huacas de Moche en de kust bij Huanchaco toe als je een hele dag wilt.

Plan je een langere noordelijke route, dan plaatst de reisroute door Noord-Peru Trujillo naast Chiclayo en de sites van Sipán. Houd de volgorde eenvoudig: monumenten 's ochtends als het koeler is, lunch in Trujillo of Huanchaco en 's avonds een wandeling door het koloniale centrum.