Het Sandovalmeer is een rustig hoefijzermeer op zo'n 16 km van Puerto Maldonado, bereikbaar met een bootrit over de Madre de Dios, een wandeling door het bos en een kano die je zelf voortpeddelt. Het is een lange dagtrip of een overnachting in een lodge aan de oever. Er leven reuzenotters en zwarte kaaimannen, maar je ziet ze nooit gegarandeerd. Ga dus voor de hele ervaring en niet voor één dier.
Kaart
Wat het Sandovalmeer is
Het Sandovalmeer (Lago Sandoval) is een hoefijzermeer: een rivierbocht die werd afgesneden toen de loop van de rivier verlegde, waardoor een gebogen stuk stilstaand water naast de hoofdstroom achterbleef. Het ligt in de regio Madre de Dios, binnen het beschermde gebied Tambopata-Candamo, zo'n 16 km van Puerto Maldonado, en is met ongeveer 125 hectare een van de grotere hoefijzermeren in het zuidoosten van Peru.
Voor bezoekers is het de gemakkelijkste kennismaking met het laaglandregenwoud zonder dat je een lange riviertocht nodig hebt. Het water is donker en stil, en de oever wordt omzoomd door hoge aguajepalmen die in het water staan en het meer zijn herkenbare silhouet geven. Binnen het bredere gebied van Tambopata is het de klassieke korte excursie, vaak de eerste activiteit van een langer verblijf in de jungle.
Een korte geschiedenis van het meer
Het moderne verhaal van het meer is deels een menselijk verhaal. In de jaren zeventig kweekte een nabijgelegen viskwekerij arapaima's, de gigantische zoetwatervis van het Amazonebekken. Volgens Wikipedia kwamen bij overstromingen in 1979 zo'n duizend jonge visjes in het meer en in het bredere stroomgebied van de Madre de Dios terecht. De soort dook later op in Peruaanse wateren en begin jaren negentig ook in Boliviaanse. Het is een mooie herinnering dat zelfs een beschermd meer door mensen is gevormd.
Later kwamen er beschermingsmaatregelen. Na een verzoek in 1998 werd een toeristisch beheerplan voor de reuzenotter opgesteld, en in de vroege jaren 2000 kwamen er een controlepost met parkwachters en een bezoekerscentrum. Daarom loop je tegenwoordig langs een controlepost van de beheerder van het reservaat in plaats van rechtstreeks het bos in, en daarom wordt het aantal kano's en bezoekers beperkt.
Vanuit Puerto Maldonado erheen
De gebruikelijke route heeft drie delen. Eerst een motorboot stroomopwaarts over de Madre de Dios vanaf Puerto Maldonado, die volgens de organisatoren meestal tussen 30 en 60 minuten duurt. Dan een boswandeling van ongeveer 3 km over een pad, deels over verhoogde houten loopbruggen, die eindigt bij een kleine aanlegplaats aan het meer. Ten slotte brengt een kano je het water op, soms via een kort kanaaltje door palmmoeras voordat het meer zich opent.
De wandeling is vlak maar heet en vochtig, en na regen kunnen de modderige stukken traag gaan. Draag rubberlaarzen als je organisator ze uitleent en neem water mee. Aan de oever staan ook een of meer lodges, waarmee je het meer voor en na de dagtoeristen bereikt; zie junglelodges bij Puerto Maldonado voor hoe je ze vergelijkt. Kom je per vliegtuig, dan behandelt Cusco naar Puerto Maldonado de vlucht en de transfer vanaf het vliegveld.
Wat je op het water kunt zien
Het topdier is de reuzenotter, een rivierroofdier dat in familiegroepen leeft en luidruchtig, nieuwsgierig en totaal onbewogen is door kano's die op afstand blijven. Rond het meer leeft een familie, maar die zwerft rond, en of je ze ziet hangt van de dag af. Wees voorzichtig met elke belofte van een gegarandeerde waarneming.
Betrouwbaarder zijn de zwarte kaaimannen, die langs de oevers rusten en na zonsondergang met een zaklamp tijdens een nachtelijke tocht makkelijker te vinden zijn, plus schildpadden, doodshoofdaapjes en een lange lijst vogels. Ara's en papegaaien vliegen over, reigers en ijsvogels vissen langs de randen, en met geluk zie je de hoatzin, een warrige vogel met kuif die graag laag boven het water in de takken zit. Een gids maakt hier het verschil: die ziet beweging en hoort geluiden lang voordat de meeste bezoekers dat doen.
Het beste moment van de dag en het jaar
Vroeg in de ochtend en laat in de middag zijn de beste momenten op het meer: de dieren zijn actief, het licht is zacht en de hitte is te verdragen. Een kanotocht midden op de dag is meestal rustiger voor dieren, al zijn de weerspiegelingen van de palmen het mooist als het water stil is. Veel lodgeprogramma's bevatten daarom een peddeltocht bij zonsopgang en een bij zonsondergang.
Qua seizoen betekenen de drogere maanden, grofweg mei tot oktober, steviger paden en minder insecten. De regenmaanden, grofweg november tot april, brengen modderige wandelpaden en stortbuien, maar ook een groener bos en levendiger vogels. De waterstand beïnvloedt ook het bootgedeelte, dus vraag je organisator hoe het er die dag voor staat. Het bredere beeld van de regio vind je bij waar naartoe in de Amazone, als je nog tussen bestemmingen kiest.
Dagtrip of overnachting
Een dagtrip vanuit Puerto Maldonado is de eenvoudigste manier om het meer te zien: de boot, de wandeling, de kano en de lunch, met terugkeer in de middag. Het past bij reizigers met weinig tijd, maar de dag is krap en je deelt het meer op de drukste uren met andere groepen.
Een overnachting in een lodge aan de oever is een betere manier. Je kunt bij zonsopgang en zonsondergang peddelen, een nachtelijke tocht maken om kaaimannen te spotten en de drukte rond het middaguur mijden. Daar staat een soberder verblijf tegenover: verwacht eenvoudige kamers, beperkte elektriciteit en vaste etenstijden, zoals beschreven in wat je eet in de Amazone. Heb je maar twee nachten in het laagland, dan is Sandoval een redelijke uitvalsbasis; met meer tijd combineer je het met een verblijf elders in Tambopata, zodat je andere leefgebieden ziet en bijvoorbeeld een ara-kleilik.
Gezondheid, comfort en wat je meeneemt
Het laaglandbos is heet, vochtig en vol insecten. Draag lange mouwen en een lange broek in lichte kleuren, gebruik het middel dat je arts aanraadt, en neem een hoed, zonnebrandcrème en een regenjas mee. Een kleine waterdichte tas beschermt telefoons en camera's in de kano, en een verrekijker maakt echt verschil.
Vraag ruim voor de reis aan een arts of reizigersconsulent naar vaccinaties en malariapreventie; gezondheid en vaccinaties geeft alleen algemene informatie. Drink alleen water dat je organisator levert of behandelt, zoals uitgelegd bij water en voedselveiligheid, en zwem niet in het meer: er leven kaaimannen en piranha's. Een volledige lijst met kleding en uitrusting staat in de paklijst, en een goede reisverzekering is verstandig bij elke afgelegen excursie.
Veelgestelde vragen
Hoe ver ligt het Sandovalmeer van Puerto Maldonado?
Het ligt ongeveer 16 km verderop, maar de trip kost een groot deel van de ochtend, want er horen een riviertocht per boot, een wandeling van zo'n 3 km en een kano bij. Reken op een hele dag als je niet in een lodge slaapt.
Zie ik reuzenotters bij het Sandovalmeer?
Misschien, maar niemand kan het beloven. Rond het meer leeft een familie die zich door het gebied verplaatst, dus sommige bezoekers zien ze en veel anderen niet. Kaaimannen, vogels en apen zijn veel voorspelbaarder.
Kan ik het Sandovalmeer zonder tour bezoeken?
Toegang tot het reservaat en kano's worden gewoonlijk via organisatoren of lodges geregeld, dus op eigen houtje is lastig. Vraag de actuele regels na bij de beheerder van het reservaat of je hotel in Puerto Maldonado voordat je alleen probeert te gaan.
Is een dagtrip genoeg, of moet ik overnachten?
Een dagtrip laat je het meer zien, maar op de drukste uren. Een nacht in een lodge aan de oever voegt peddeltochten bij zonsopgang en zonsondergang en een nachtelijke tocht toe. Vergelijk de opties bij junglelodges.
Is zwemmen in het Sandovalmeer veilig?
Nee. In het meer leven zwarte kaaimannen en piranha's, en gidsen staan zwemmen niet toe. Blijf in de kano en houd je handen binnenboord.
Wat trek ik aan en wat neem ik mee?
Lichte kleding met lange mouwen en een lange broek, een hoed, insectenwerend middel, zonnebrandcrème, een regenlaag, water en een verrekijker. Rubberlaarzen worden meestal voor de wandeling verstrekt. Zie de paklijst.
Is het Sandovalmeer beter dan andere delen van Tambopata?
Het is het gemakkelijkst en snelst bereikbaar, met rustig water en een goede kans op kaaimannen en vogels. Diepere delen van het reservaat bieden afgelegener bos en kleileken; zie Tambopata voor de vergelijking.