Rezerwat Narodowy Tambopata

Czym jest rezerwat

Rezerwat Narodowy Tambopata powstał we wrześniu 2000 roku i obejmuje około 275 000 hektarów na południowym wschodzie regionu Madre de Dios, w prowincji Tambopata. Leży na południe od rzeki Madre de Dios, od wschodu graniczy z Boliwią, a od południa z Parkiem Narodowym Bahuaja-Sonene; zarządza nim SERNANP, krajowa służba obszarów chronionych.

Teren to płaski lub łagodnie pofałdowany las na wysokości mniej więcej od 200 do 400 m n.p.m., poprzecinany rzekami, strumieniami i starorzeczami. To zupełnie inne Peru niż Cusco, a andyjskie zasady dotyczące wysokości tu nie obowiązują. Rezerwat jest częścią szerszego korytarza ochronnego biegnącego od gór Vilcabamba w stronę okolic Amboró w Boliwii, co ma znaczenie dla zwierząt wymagających dużych terytoriów.

Szerszy cel podróży Tambopata obejmuje lodże, zdrowie i planowanie wyjazdu. Ta strona dotyczy samego obszaru chronionego: czym jest, co oznaczają zasady i do czego właściwie wchodzisz.

Dlaczego jest chroniony

Tambopata leży tam, gdzie podnóża Andów spotykają się z amazońską równiną, a to spotkanie rodzi niezwykłą różnorodność. Botanicy odnotowali tu ponad 1700 gatunków roślin naczyniowych, a lista zwierząt obejmuje jaguara, pumę, tapira, wydrę olbrzymią, harpię i kilka rodzajów ar. Większość z tych zwierząt jest skryta, więc lista mówi o bogactwie lasu, a nie o tym, co zobaczysz w ciągu kilku dni.

Rezerwat należy do kategorii IUCN dopuszczającej zrównoważone korzystanie z zasobów naturalnych, więc nie jest strefą całkowitego zakazu wstępu. Niektóre działania, takie jak turystyka i zbiór niektórych produktów leśnych, są regulowane, a nie zakazane, a strefa buforowa wokół rezerwatu jest domem społeczności tubylczych, w tym ludu Ese Ejja. Znaczna część gospodarki turystycznej wokół Puerto Maldonado zależy od tego, że las pozostanie nietknięty, i to jeden z powodów, dla których lodże i lokalne społeczności są zainteresowane jego ochroną.

Co możesz zobaczyć

Standardowy program to spacery z przewodnikiem leśnymi ścieżkami, rejsy po rzekach i starorzeczach oraz wczesnoporanne wizyty przy glinianej ścianie, gdzie gromadzą się ary i papugi. Poza głównymi ptakami las nagradza powolną uwagę: stada małp, kolorowe żaby, kolumny mrówek-listkocinek, ogromne drzewa o korzeniach przyporowych, a nocą kajmany uchwycone latarką na rzece.

Nie planuj podróży pod jedno zwierzę. Jaguary tu żyją, ale widuje się je bardzo rzadko, a przewodnik, który obiecuje spotkanie, przesadza. Pewniejsze przyjemności to ptaki, naczelne, gady i owady, a także poczucie skali, gdy stoisz pod wysokim okapem koron.

Najczęściej odwiedzanym miejscem w rezerwacie jest jezioro Sandoval, niedaleko od Puerto Maldonado łodzią i pieszo, co czyni je praktycznym na nocleg lub wycieczkę jednodniową. Dalsze wyprawy, w stronę glinianych ścian i stacji badawczych w górze rzeki, wymagają więcej czasu i tam dłuższy pobyt w lodży naprawdę się zwraca.

Dojazd z Puerto Maldonado

Do serca rezerwatu nie prowadzi żadna droga. Odwiedzający zaczynają w Puerto Maldonado, zwykle po krótkim locie z Limy lub Cusco (zob. z Cusco do Puerto Maldonado), a dalej płyną motorowym czółnem rzeką Tambopata lub sąsiednią, czasem po dojeździe samochodem do portu rzecznego. Czasy transferu bardzo się różnią: najbliższe lodże są w niewielkiej odległości, a te najdalsze wymagają prawie całego dnia na rzece.

Większość osób wchodzi do rezerwatu w ramach pakietu lodży, który obejmuje łódź, przewodnika i załatwienie formalności związanych z wejściem na teren chroniony. Samodzielne wejście jest trudniejsze, bo potrzebujesz łodzi, przewodnika i odpowiednich zezwoleń, a rezerwat nie jest miejscem do samotnych wędrówek. Jeśli rozważasz opcje, strona lodże w Puerto Maldonado wyjaśnia, co porównać przed rezerwacją: czas rejsu, jakość przewodników i to, co obejmuje cena.

Najlepsza pora na wizytę

Klimat jest ciepły i wilgotny przez cały rok, ze średnią temperaturą około 26 °C i dużą rozpiętością między dniami chłodnymi a bardzo upalnymi. Pora deszczowa trwa mniej więcej od grudnia do marca: ulewy są częste, ścieżki błotniste, a niektóre rejsy ulegają zmianom. Miesiące suchsze, mniej więcej od maja do października, ułatwiają marsze i czynią podróż bardziej przewidywalną.

W czerwcu i lipcu zimne wiatry z południa mogą przynieść krótkie ochłodzenie, czasem zwane friaje, więc zabierz ciepłą warstwę, mimo że jesteś na nizinach. Takie ochłodzenia mogą trwać kilka dni i nie są groźne, ale zaskakują tych, którzy spodziewają się samego upału.

Pora dnia ma większe znaczenie niż miesiąc. Ptaki i ssaki są najaktywniejsze o świcie i w ostatniej godzinie światła, a w południe jest cicho. Zapytaj w lodży, jak w twoim miesiącu planuje wizytę przy glinianej ścianie i wyprawę nocną, bo obie zależą od pogody. Loty do i z Puerto Maldonado mogą się opóźniać z powodu deszczu, więc unikaj ciasnych przesiadek w dniu wyjazdu.

Zagrożenia: wydobycie złota i wylesianie

Tambopata nie jest nietkniętym muzeum. Nielegalne wydobycie złota w regionie Madre de Dios zniszczyło lasy, zanieczyściło rzeki rtęcią i wywołało konflikty społeczne, a dotarło do skraju rezerwatu i strefy buforowej. Zniszczenia po górnictwie koncentrują się wzdłuż niektórych rzek i w określonych strefach, a osoby korzystające ze standardowego programu lodży rzadko je widzą, ale to realna presja na ten obszar.

Na granice naciskają też nieformalna wycinka, drogi i osadnictwo. Ochrona rezerwatu zależy od patroli, porozumień ze społecznościami i dochodów, jakie turystyka przynosi miejscowym, więc to, jak podróżujesz, ma znaczenie. Wybierz lodżę, która zatrudnia lokalnych przewodników, przestrzega zasad parku i jasno mówi, gdzie działa, a ogólne zasady znajdziesz w części odpowiedzialne podróżowanie. Jeśli lodża proponuje zabrać cię w miejsce przypominające strefę górniczą lub teren zamknięty, odmów.

Istnienie tych zagrożeń to także powód, by jechać z realistycznymi oczekiwaniami: odwiedzasz działający obszar ochrony przyrody, a nie park rozrywki.

Rezerwat, lodża czy inne opcje w Amazonii

Słów „Tambopata” i „rezerwat” używa się swobodnie, a niektóre lodże stoją na gruntach wspólnotowych lub prywatnych w strefie buforowej, a nie w samym rezerwacie. Niekoniecznie jest to problem, bo las może tam być znakomity, ale jeśli status ochronny ma dla ciebie znaczenie, zapytaj, gdzie leży lodża i które obszary odwiedzisz.

Jeśli wybierasz między regionami, Manu jest dziksze i bardziej odległe, a Tambopata łatwiejsza w dojeździe i pasuje do krótkiego przedłużenia pobytu z Cusco. Zestawienie dokąd jechać w Amazonii pokazuje różnice, a czy Amazonia jest warta wyjazdu szczerze mówi, co może, a czego nie może dać krótka wizyta.

Spakuj się na las: lekkie długie ubrania, gumowe kalosze (często pożyczane), środek odstraszający owady zgodny z radą lekarza i lornetka, a do tego ubezpieczenie obejmujące ewakuację medyczną.